بررسی تأثیر دیدگاه‌های انسان‌شناختی و معرفت‌شناختی دیوید هیوم بر مفهوم «جرم» در اندیشه بنتام و میل

مصطفی نصیری؛ سید محمد حسینی

دوره 9، شماره 32 ، مهر 1399، ، صفحه 179-212

https://doi.org/10.22054/jclr.2020.39007.1839

چکیده
  به منظور درک مفهوم جرم باید به مبانی هر نظام حقوقی مراجعه نمود. انسان شناسی از جمله حوزههای مطالعات مبنایی است که پیوند وثیقی با حقوق کیفری دارد. دیوید هیوم به مثابه یکی از تأثیرگذارترین فلاسفه دوره روشنگری، رویکردی جدید نسبت به انسان مطرح نموده است. این طرز تلقی جدید از انسان‌ها و چگونگی حصول شناخت برای آنها، آثار مهمی به ویژه در ...  بیشتر

کار آمدی و ناکار آمدی کیفر حبس در حقوق بین الملل کیفری

بهزاد رضوی فرد

دوره 1، شماره 1 ، مهر 1391، ، صفحه 181-203

چکیده
  محل تولد کیفر حبس ابتدئاً در حقوق داخلی بوده است. به عبارت دیگر، تراز کیفر حبسسالها و در قرون متمادی با جرایم داخلی سنجیده میشود. کیفری محروم و طرد کننده است کهاثرگذاری آن در حقوق های کیفری قرینِ انتقادهای تندی شده که این مجازات را» مدرسه تکرارجرم« خوانده است. اما امروز با نوسازی اداره زندان ها اگر چه در کشور های توسعه یافته آثار ...  بیشتر

جنبه عمومی جنایت در حقوق کیفری ایران؛ از تحولات قانونی تا چالش‌های حقوقی- قضایی

حسین آقابابایی؛ علی نظری

دوره 9، شماره 34 ، فروردین 1400، ، صفحه 187-216

https://doi.org/10.22054/jclr.2021.49043.2033

چکیده
  جنایت بر نفس به عنوان یکی از جرایم مهم در همه نظام های حقوقی، در حقوق کیفری ایران نیز با پاسخ کیفری شدید مواجه است. در قانون مجازات اسلامی ایران، با توجه به آموزه های اسلامی، پیش بینی حق قصاص برای بزه دیده یا اولیای دم وی، که مستلزم تقاضای ایشان و واجد جنبه خصوصی است، به عنوان تنها پاسخ به این جرم تعیین گردیده بود. با توجه به وجود موارد ...  بیشتر

حمایت از منافع عمومی حقوق کیفری؛ مطالعه تطبیقی ایران و برخی کشورها

محمود صابر؛ محمدجعفر حبیب زاده؛ امین آقایی

دوره 7، شماره 24 ، آذر 1397، ، صفحه 197-224

https://doi.org/10.22054/jclr.2019.17958.1337

چکیده
  افراد جامعه بزه دیدگان واقعی جرایم علیه منافع عمومی محسوب می شوند و بدون شک حمایت کیفری از منافع عمومی به مثابه حمایت از افراد جامعه است. با این وجود موضوع بزه دیدگی در جرایم علیه منافع عمومی از مسائل بحث برانگیز نظری وعملی است؛ زیرا از یک سو آثار این جرایم با گذشتِ مدت زمان طولانی نمایان می شود و عموماً فاقد بزه دیده مستقیم هستند و ...  بیشتر

بزه‌دیدگی عرصه‌های کوهستانی؛ نمودها و چالش‌ها

اصغر احمدی؛ مهدی صبوری‌پور

دوره 10، شماره 36 ، مهر 1400، ، صفحه 199-227

https://doi.org/10.22054/jclr.2022.52103.2108

چکیده
  چکیدهکوه‌‌ها از منظر محیط‌‌زیستی دارای ارزش‌‌های فراوانی هستند، به نحوی که زیستگاه یک‌‌پنجم از جمعیّت دنیا و بسیاری از گونه‌‌های گیاهی و جانوری هستند. از این‌‌ رو، گرچه در حقوق بین‌‌الملل محیط‌‌زیست هنوز کنوانسیون ویژه‌‌ای در مورد آنها به تصویب نرسیده، اسناد بسیاری بر حفاظت از آنها تأکید کرده‌‌اند. ایران نیز به عنوان ...  بیشتر

بررسی تطبیقی قلمرو تاثیر اکراه در قتل عمد در حقوق کیفری ایران و انگلستان

کیومرث کلانتری؛ رضا هادی زاده

دوره 8، شماره 29 ، اسفند 1398، ، صفحه 203-231

https://doi.org/10.22054/jclr.2019.11049.1194

چکیده
  نوشتار حاضر به بررسی قتل عمد ناشی از اکراه در حقوق ایران و انگلستان پرداخته است. در حقوق ایران طبق ماده 375 قانون مجازات اسلامی (1392) و در حقوق انگلستان به موجب پرونده «هاو»، دفاع اکراه در قتل عمد، غیرقابل استفاده است؛ بر این اساس چنانچه فردی از شخصی با تهدید به قتل، ارتکاب قتل دیگری را بخواهد امکان استفاده از اکراه در حقوق ایران ...  بیشتر

چالش های حقوقی – قضاییِ جرم افساد فی الأرض در قانون مجازات اسلامی 1392

محمدرضا رهبرپور؛ حسین نور محمدی

دوره 6، شماره 22 ، خرداد 1397، ، صفحه 205-232

https://doi.org/10.22054/jclr.2018.13822.1242

چکیده
  با تصویب ق.م.ا 1392 به موجب ماده286، جرم افساد فی الأرض با مستندی عام، به عناوین مجرمانه اضافه گردیده عملاً مباحث نظری در خصوص تفکیک یا عدم تفکیک آن از محاربه پایان یافت. اگرچه بر مبانیِ رویکرد جدید، نقدهای فقهی جدّی و متعددی هست، اما در مقایسه با مصداق گراییِ سابق تلاشی درخور توجه تلقی میگردد. پذیرش افساد فی الأرض به عنوان جرم مستقلِ مستوجب ...  بیشتر

جستاری در روائی محرومیّت زوجین از «حقّ قصاص»

حمید مسجدسرائی؛ زهرا فیض

دوره 8، شماره 28 ، آذر 1398، ، صفحه 207-238

https://doi.org/10.22054/jclr.2019.37432.1801

چکیده
  به رغم نظر غیر مشهور فقهی که ارث بردن حق قصاص را برای زوجین در عِداد سایر ورثه محفوظ می داند قانونگذار در ماده 351 ق.م.ا زوجین را از این حق محروم دانسته است. به نظر می‌رسد اکثر فقهای امامیه تنها با استناد و تکیه بر دلیل اجماع و بدون درنظر گرفتن این که احکام امضایی، متأثر از جامعۀ عرب پیش از اسلام نیز بوده‌اند ، حکم به این محرومیت داده‌اند. ...  بیشتر

تاثیر عدالت ترمیمی بر تحقق اهداف کلان عدالت انتقالی

پونه طبیب زاده؛ رضا اسلامی

دوره 6، شماره 23 ، شهریور 1397، ، صفحه 213-247

https://doi.org/10.22054/jclr.2018.17018.1315

چکیده
  عدالت ترمیمی یکی از راههای پاسخگویی به درخواست مردمی است که پس از پایان یک دوره کشمکش یا حکومت دیکتاتوری، در جوامع انتقالی منتظر اجرای عدالت می باشد. در این نوع عدالت بر ساخت روابط میان افراد و جوامع تاکید می شود و نتیجه حاصله، التیام قربانیان و خاموش ساختن حس انتقام برای باز پس گیری حقوق پایمال شده از طریق ترمیم خسارات وارده است. در ...  بیشتر

ممنوعیت بازرسی تلفن همراه و بایسته های آن ؛جلوه ای از حریم خصوصی متهم در رویه ی قضایی و دستاورد های آن

جواد صالحی

دوره 6، شماره 21 ، دی 1396، ، صفحه 227-250

https://doi.org/10.22054/jclr.2017.1428.1019

چکیده
  قاعده ی «بازرسی پس از دستگیری» و تحول ممنوعیت تسری آن به تلفن همراه متهمدر رویه ی قضایی سابق و جدید ایالات متحدهچکیدهقاعده ی «بازرسی پس از دستگیری»، مجوزی برای بازرسی بلافاصله پس از دستگیری متهم در اموال تحت تصرف وی است تا اینکه دلائل مجرمانه در اختیار پلیس قرار گیرد و امنیت پلیس از خطرات احتمالی ناشی از این اموال حفظ شود. ...  بیشتر

جایگاه و حدود اختیارات دادستان در نظام رسیدگی کیفری ایران

محمدخلیل صالحی؛ علی افراسیابی

دوره 7، شماره 25 ، اسفند 1397

https://doi.org/10.22054/jclr.2018.12592.1220

چکیده
  مقاله حاضر به دنبال پاسخ به این سوالات است که دادستان در فرایند رسیدگی جنایی چه جایگاهی دارد و چه اختیاراتی برای دادستان مطلوب است؟ آیا اختیارات دادستان در نظام رسیدگی کیفری ایران، با جایگاه وی تناسب دارد؟ در این تحقیق ابتدا جایگاه و اختیارات دادستان در مدل مطلوب فرایند رسیدگی جنایی تبیین شده است. در پرتو شناخت مدل مطلوب می‌توان ...  بیشتر

قتل مانع حقیقی موانع ارث

مرتضی طبیبی؛ محسن اکبری

دوره 1، شماره 1 ، مهر 1391، ، صفحه 121-136

چکیده
  گاهی وجود اسبابی در شخص وارث سبب منع وی از ارث مورث خود می گردد که بهاین اسباب موانع ارث گفته می شود. با وجود اختلاف فقهای مذاهب اسلامی، در تعدادموانع ارث اما همگی بریکی از این موانع که قتل نام دارد متفق القولند. هرچند ایشان درنوع قتل وشرایط خاص آن اختلاف نظر دارند. هدف این مقاله ضمن بازشناسی دقیق موانعارث واستدلالهای ارائه شده در این ...  بیشتر

واکاوی "ضابطه" شبهه رافع مسئولیّت و مجازات در اندیشه‎ی فقیهان امامیه

احسان علی اکبری بابوکانی؛ مسعود جهاندوست دالنجان؛ محمد جواد فلاح یخدائی

دوره 7، شماره 26 ، اردیبهشت 1398، ، صفحه 163-189

https://doi.org/10.22054/jclr.2018.23890.1462

چکیده
  علی‎رغم اتفاق فقیهان در مورد تأثیر شبهه بر اسقاط مجازات و پذیرش اجمالی این مهم در موارد 120و 121 قانون م.ا، این نکته مورد اختلاف واقع شده که ضابطه‎ی شبهه رافع مسئولیت و مجازات چیست. قانون مجازات اسلامی نیز به این مهم اشاره‎ای ننموده‎است. تعدادی از فقیهان قائلند: تنها در حالتی می‎‎توان مرتکب را دارای شبهه دانست که در هنگام فعل، ...  بیشتر

بررسی تطبیقی دادگاه های ویژه مبارزه با مفاسد اقتصادی ایران با تأکید بر اصل حتمیت اجرای مجازاتها

مجتبی قهرمانی؛ علیرضا سایبانی

دوره 7، شماره 27 ، مرداد 1398، ، صفحه 187-220

https://doi.org/10.22054/jclr.2019.39114.1845

چکیده
  تردید در توانایی سیستم قضایی عادی جهت مبارزه با فساد و نگرانی در رسیدگی بی طرفانه و بیم نفوذ ناروا، بسیاری از کشورها را وادار به ایجاد مؤسسات تخصصی و دادگاههای ویژه مبارزه با فساد کرده است. افزایش حتمیت اجرای مجازاتها دلیل عام ایجاد دادگاههای مذکور است و از دلایل خاص می توان به افزایش بهره وری، یکپارچگی و تجربه و تخصص اشاره کرد. در ...  بیشتر

تحلیلی بر بایسته‌های سیاست کیفری بزه‌دیده‌مدار در جرائم ناشی از نفرت

مجید قورچی بیگی؛ محمد رضا رضائیان کوچی

دوره 9، شماره 32 ، مهر 1399، ، صفحه 213-244

https://doi.org/10.22054/jclr.2020.43816.1934

چکیده
  در پی تحولات اجتماعی، رویکرد سیاست‌گذاران کیفری به پیش‌بینی جرائم برخاسته از نفرت و حمایت از بزه دیدگان آسیب پذیر در قالب سیاست کیفری بزه‌دیده‌مدار متمایل است. باوجوداینکه در تدوین سیاست کیفری بزه‌دیده‌مدار حمایت از بزه‌دیدگان آسیب‌پذیر به‌ویژه قربانیان جرائم ناشی از نفرت مورد تأکید است اما در برخی نظام‌های حقوقی ازجمله ...  بیشتر

مصلحت‌گرایی در عفو یا تبدیل مجازات محکومان به حبس‌های غیرتعزیری

امیر اعتمادی؛ مهران زالی‌پور مداب

دوره 9، شماره 34 ، فروردین 1400، ، صفحه 217-244

https://doi.org/10.22054/jclr.2021.47921.2012

چکیده
  تحولات اجتماعی اقتضای به‌روزرسانی دیدگاه قانون‌گذار را متناسب با این دگرگونی‌ها دارد. جامعه درعین‌حال که تاب تحمل ارتکاب جرم را در خود نمی‌بیند و همیشه درصدد پاسخ‌گوییِ مناسب به ناهنجاری‌ها بوده است، اصلاح مجرم را نیز به‌منظور جامعه‌پذیری مراقبت می‌کند. مطالعه‌ی منابع کیفری اسلام و جایگاه توبه در این نظام حکایت از تأکید بر ...  بیشتر

قانون جزای عرفی و نقش آن در شکل‌گیری حقوق کیفری ایران

مهدی صبوری پور؛ ایرج خلیل زاده

دوره 7، شماره 24 ، آذر 1397، ، صفحه 225-255

https://doi.org/10.22054/jclr.2018.23577.1451

چکیده
  قانون جزای عرفی (1295. ش)، اولین قانون‌نامه ماهوی در تاریخ تحولات حقوق کیفری ایران می‌باشد. اهمیت این قانون که حدود 38 سال بعد از قانون نامه کنت (1258. ش) تنظیم شد این است که همچون قانون کنت زیر بنای قانون‌های مجازات بعد از خود در ایران را تشکیل می‌دهد. این قانون از حیث تقسیم‌بندی نوین جرایم، مجازات‌ها و تفصیلی که نسبت به قانون کنت داشته ...  بیشتر

جنایت جنگی پزشکی؛ رهیافت های مفهومی و مصداقی

جمال بیگی؛ فرهاد قهار

دوره 10، شماره 36 ، مهر 1400، ، صفحه 229-260

https://doi.org/10.22054/jclr.2022.50880.2078

چکیده
  چکیدهپدیدة جنگ همواره در طول تاریخ، به ‌عنوان واقعیّتی دردناک در زندگی بشر، سرشار از مصائب متعدّدی بوده و از این ‌رو جامعة جهانی با وضع مقرّرات حقوق بین‌الملل بشردوستانه، سعی در کاهش آثار مخرّب و زیان‌بار آن نموده است. در این ‌بین، افرادی از جمله پزشکان، در برخی مواقع و برخلاف وظایف حرفه‌ای و اصول اخلاقی و با سوءاستفاده از این ...  بیشتر

تحلیل فقهی- حقوقی تداخل جنایات عمدی با تأکید بر قانون مجازات اسلامی 1392

حسن مرادی

دوره 7، شماره 25 ، اسفند 1397، ، صفحه 231-264

https://doi.org/10.22054/jclr.2018.30817.1651

چکیده
  ضابطه‌مندسازی تعدد جنایات از جهت شیوۀ استیفای قصاص یا دیه، بخش قابل توجهی از آموزه‌‌های فقهی مربوط به ضوابط قصاص بوده است. برخلاف قاعدۀ تعدد جرم که یکی از مؤلفه‌های تشدید کیفر می‏باشد، تعدد جنایات، به ویژه در جنایات عمدی، از قواعد عام تشدید کیفر خارج بوده و دارای احکام متفاوت است. تعدد جنایات، فروض مختلفی دارد؛ گاه ممکن است جنایت ...  بیشتر

نسبت حقوق اولیای دم با حقوق طلبکاران مقتول

عباس میرشکاری

دوره 6، شماره 22 ، خرداد 1397، ، صفحه 233-259

https://doi.org/10.22054/jclr.2018.14877.1269

چکیده
  در قتل عمد، اولیای دم می‌توانند قصاص قاتل را درخواست کنند یا با توافق با قاتل، آن را به دیه تبدیل کنند، همان‌طور که می‌توانند قاتل را ببخشند. در قتل غیرعمد نیز، به جز امکان قصاص، هم امکان مطالبه دیه را دارند و هم اختیار عفو را. حال، پرسش این است که آیا در فرض بدهکاری مقتول نیز، حقوق یاد شده به اعتبار و قوت خود باقی می‌باشند یا خیر؟ در ...  بیشتر

ترک فعل در جنایات غیرعمدی: از معیار تا مصداق

احمد حاجی ده آبادی؛ علی عسگری مروت

دوره 8، شماره 29 ، اسفند 1398، ، صفحه 233-259

https://doi.org/10.22054/jclr.2019.37121.1790

چکیده
  امکان ارتکاب جنایت شبه عمدی موضوع ماده 291 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با ترک فعل وجود دارد با این قید که نمونه بارز جنایات با ترک فعل در بند پ (تقصیری) این ماده محقق می شود. در بند الف و ب این ماده، رفتار مرتکب مؤثر در مقام نیست و می‌تواند اعم از فعل و ترک فعل باشد. چالش برانگیزترین قسمت این پژوهش مربوط به امکان تحقق جنایت خطای محض با ترک ...  بیشتر

توجیه رسیدگی افتراقی برای جرایم اقتصادی: تهدید جرم یا خطر مرتکب؟

علیرضا آیت

دوره 8، شماره 28 ، آذر 1398، ، صفحه 239-267

https://doi.org/10.22054/jclr.2019.35507.1755

چکیده
  در توجیه رسیدگی کیفری افتراقی نسبت به جرایم اقتصادی، سه معیار بنیادین نقش بازی می‌کنند: نخست ویژگی‌های مرتکب، نفوذ و یا قصد وی گویای آن است که انجام دهنده بزه اقتصادی دارای خطرناکی بالا است. همین ویژگی سبب می‌شود تا رسیدگی کیفری معمول نتواند چنین بزهکارانی را به دام بیاندازد. دوم ویژگی ماهیت رفتار مجرمانه: بزه اقتصادی که گاه با اخلال ...  بیشتر

تاملی در دیه صدمات وارده بر ستون فقرات

محمد حسین شاکر؛ حمید صدیق آخا

دوره 6، شماره 23 ، شهریور 1397، ، صفحه 249-280

https://doi.org/10.22054/jclr.2018.20191.1379

چکیده
  دیه صدمات مربوط به استخوان های بدن در قالب قواعد یا نظریه هایی به صورت نسبتی از دیه عضو دربردارنده استخوان بیان شده است. برخی از استخوان ها با توجه به عدم در برگرفته شدن توسط عضوی از اعضای بدن و بالتبع خروج از این قواعد و نظریه ها نیازمند بررسی جداگانه برای تعیین جبران خسارات وارده بر آنها می باشند که ستون فقرات از جمله آنهاست. هر چند ...  بیشتر

جنایت نظیر و اشتباه در جنایت در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392

مهدی فضلی؛ عادل ساریخانی

دوره 7، شماره 26 ، اردیبهشت 1398، ، صفحه 191-226

https://doi.org/10.22054/jclr.2018.24408.1476

چکیده
  واژه "نظیر" درخصوص جنایات، عبارتی است که برای اولین بار در ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به‌کار برده‌ شده و سابقه‌ای در فقه و قوانین پیشین ندارد. این واژه به لحاظ فقدان پشتوانه فقهی- حقوقی، در عمل ابهامات فراوانی را سبب شده و آنگونه که در بادی امر به نظر می‌رسد نسبت به قبل بر قلمرو جنایات عمد افزوده و گستره‌ی‌ موارد اشتباه در ...  بیشتر

بررسی آثار مکتب اگزیستانسیالیسم بر حقوق کیفری

شایان اکبری؛ احمد فلاحی

دوره 7، شماره 27 ، مرداد 1398، ، صفحه 221-253

https://doi.org/10.22054/jclr.2018.28451.1576

چکیده
  اگزیستانسیالیسم، مکتبی فلسفی است که به دو مبنای «آزادی» و «مسئولیت» اهمیت ویژه‌ای داده است. ژان پل سارتر، با استدلالات فلسفی، به این نتیجه نائل می‌آید که «انسان، محکوم به آزادی است» و از این‌رو، ژرف‌ترین شکل ممکن از آزادی را برای انسان متصوّر می‌شود. با نظر به رویکرد آزادانه-محور اگزیستانسیالیسم، و از آن‌جا که ...  بیشتر