گونه‌شناسی محدودیت‌های حق دسترسی به وکیل در جرایم امنیتی با تأکید بر مرحلۀ پیش دادرسی: مطالعۀ تطبیقی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 ریاست دانشکده علوم انسانی دانشگاه شاهد.

2 دانشجوی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

کشورها با به رسمیت شناختنِ حق دسترسی به وکیل در مرحلۀ پیشا دادرسی کوشیده‌اند تا به این حق؛ به مثابۀ یکی از جلوه‌های بارزِ دادرسی عادلانه، عینیت بخشیده و جایگاه آن را در فرایند دادرسی کیفری مستحکم سازند. اگرچه در حقوق ایران این حق تاکنون دستخوشِ تحولات فراوانی قرار گرفته و همواره قانون‌گذار در شناساییِ کاملِ آن، به دیدۀ تردید نگریسته است اما این حق در جرایم عادی به رسمیت شناخته شد. البته در اصلاحات 1394، محدودیتِ در نظر گرفته شده از این فراتر رفت و با نقضِ حق دسترسی به وکیلِ مستقل (تبصره ماده 48) در جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی و نیز جرایم سازمان‌یافته، محدودیت بحث‌برانگیزِ دیگری وارد سنت حقوقی- قضایی ایران شد. این نوشتار تلاش دارد تا به این پرسش پاسخ دهد که آیا سایر کشورها نیز ایجاد محدودیت در دسترسی به وکیل در جرایم امنیتی را ضروری می‌دانند و دوم؛ این‌که به فرض پذیرش آن، این محدودیت‌ها کدامند. پژوهش پیش‌رو، در ارتباط با نقضِ این حق، «الگویی» از گونه‌های مختلف این محدودیت‌ها را شناسایی نمود؛ محدودیت مطلق، محدودیت زمانی در دسترسی به وکیل، نقض حق محرمانگیِ رابطۀ وکیل- موکل و نیز عدم برخورداری از وکیل مستقل (وکلای ویژه) از جمله آن‌ها می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Typology of Restrictions on the Right to ]Access to[ Counsel in Security Offenses with Emphasis on Pre-Trial Stage: Comparative Study

نویسندگان [English]

  • Abdolali Tavajjohi 1
  • hossein mohammad kourepaz 2
1 Dean of the Faculty
چکیده [English]

کشورها با به رسمیت شناختنِ حق دسترسی به وکیل در مرحلۀ پیشا دادرسی کوشیده‌اند تا به این حق؛ به مثابۀ یکی از جلوه‌های بارزِ دادرسی عادلانه، عینیت بخشیده و جایگاه آن را در فرایند دادرسی کیفری مستحکم سازند. اگرچه در حقوق ایران این حق تاکنون دستخوشِ تحولات فراوانی قرار گرفته و همواره قانون‌گذار در شناساییِ کاملِ آن، به دیدۀ تردید نگریسته است اما این حق در جرایم عادی به رسمیت شناخته شد. البته در اصلاحات 1394، محدودیتِ در نظر گرفته شده از این فراتر رفت و با نقضِ حق دسترسی به وکیلِ مستقل (تبصره ماده 48) در جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی و نیز جرایم سازمان‌یافته، محدودیت بحث‌برانگیزِ دیگری وارد سنت حقوقی- قضایی ایران شد. این نوشتار تلاش دارد تا به این پرسش پاسخ دهد که آیا سایر کشورها نیز ایجاد محدودیت در دسترسی به وکیل در جرایم امنیتی را ضروری می‌دانند و دوم؛ این‌که به فرض پذیرش آن، این محدودیت‌ها کدامند. پژوهش پیش‌رو، در ارتباط با نقضِ این حق، «الگویی» از گونه‌های مختلف این محدودیت‌ها را شناسایی نمود؛ محدودیت مطلق، محدودیت زمانی در دسترسی به وکیل، نقض حق محرمانگیِ رابطۀ وکیل- موکل و نیز عدم برخورداری از وکیل مستقل (وکلای ویژه) از جمله آن‌ها می‌باشد.

کلیدواژه‌ها [English]

  • حق دسترسی به وکیل
  • جرایم امنیتی
  • مرحلۀ پیشا دادرسی
  • وکیل مستقل
  • دادرسی عادلانه