بررسی جامع دو رویکرد فقهی متضاد در تعیین مقدار تعزیر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی پردیس البرز دانشگاه تهران

2 مدیر گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران

چکیده

از مباحث اساسی و بحث‌برانگیز تعزیر، مسئله مقدار تعزیر است. مسئله‌ای که با دو رویکرد کاملاًمتضاد روبروست. در رویکرد اول، بعضی از فقها با تقید صرف به الفاظ برخی‌روایات یا با پیروی از فقهای پیشین خود، نظریات مختلف و بعضاًجمع‌ناپذیری درباره مقدار تعزیر بیان کرده‌اند که حصول نظریه‌ای‌واحد را ناممکن جلوه می‌دهد. در رویکرد دوم، فقهای دیگری باتوجه‌به روایاتی‌دیگر و نیز فحوای روایات تعزیر، بدون تعیین مقدار، آن‌را نامعین و مطلقاً دراختیار امام یا حاکم می‌دانند تا حسب مصلحت، مقدار آن را معین کند.
هدف پژوهش، واکاوی جامع نظریات فقهی برای رسیدن به نظریه‌ای متقن درباره مقدار تعزیر است. مسئله پژوهش، این‌است‌که چگونه می‌شود باتوجه‌به پراکندگی و تضاد نظریات فقهی درباره مقدار تعزیر، به نظریه‌ای جامع دست‌یافت که اولاً مستدل و متقن، و ثانیاً کاربردی باشد. فرض بر این است که حل مسئله با استقصای جمیع نظریات امکان‌پذیر است. روش گردآوری داده‌ها، کتابخانه‌ای و به‌صورت فیش‌برداری، و روش تحلیل آنها، نظریه زمینه‌ای است.
در این تحقیق، با تتبع کامل در تمامی کتب فقهی، تمام فتاوا و نظریات فقهای متقدم تا معاصر، گردآوری، دسته‌بندی، نقد و بررسی شده است. براساس یافته‌های تحقیق، رویکرد اول با اشکالاتی جدی روبروست اما رویکرد دوم، به‌دلیل مقبولیت استدلال‌های آن، اختیار و تبیین شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comprehensive review of two opposite jurisprudential approaches in determining the amount of ta'zir

نویسندگان [English]

  • mohammad ali talebi ashtiani 1
  • Ahmad Bagheri 2
1 Tehran university
2 Professor of Tehran University.
چکیده [English]

From the basic and controversial issues of Ta'zir, the issue is the amount of ta'zir. An issue with two completely opposite approaches. In the first approach, some jurisprudents have expressed different opinions, sometimes incommensurable, about the amount of ta'zir, with the sole emphasis on the terms of some narratives or following their previous jurisprudents, which makes it impossible to obtain a single theory. In the second approach, other jurists, according to other narratives, as well as the phrases of the narrations of the ta'zir, have given the theory, without specifying the amount for ta'zir, that the ta'zir is indeterminate and entirely in the hands of the Imam or the ruler, so as to determine the amount of expediency.
In this paper, with full text in all jurisprudential books, all theories of early to contemporary jurisprudents are collected, categorized and criticized. By examining theories of the first approach and the implications for them, the second approach is due to the acceptance of the arguments mentioned, discretion and explanation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ta'zir
  • amount of ta'zir
  • indeterminate punishment
  • Punishment
  • Islamic punishment